نظریه بازی

نظریه بازی

نظریه بازی تصمیم سازی را در محیط هایی که در آنها ترکیبی از تقابل و همکاری وجود دارد (مانند بازارهای انحصار چند جانبه) را مطالعه می کند. یک بازی در واقع یک موقعیت رقابتی است که در آن دو یا بیش از دو بازیکن نفع خود را دنبال کرده و هیچ بازیکنی نمی تواند به تنهایی نتیجه را تعیین کند. در تعریفی دیگر گفته شده که بازی موقعیتی است که در آن بازیکنان (شرکاء) تصمیم استراتژیک (یعنی تصمیماتی که اقدامات و عکس العمل های رقبا را هم به حساب می آورد) می گیرند.

به عبارت دیگر یک بازی ارائه فنی موقعیتی است که در آن تعدادی افراد در مجموعه ای از وابستگی های متقابل با هم تعامل می کنند. در این چارچوب رفاه هر فرد نه تنها به اقدامات خودش بستگی دارد بلکه به اقدامات سایر افراد هم وابسته است، به علاوه تصمیمات بهینه ای که وی اتخاذ می کند به انتظار او از اقدامات دیگران بستگی دارد.

نظریه بازی تعیین استراتژی بهینه توسط بازیکنان است.

برای اینکه تعامل استراتژیک را توضیح دهیم باید عناصر یک بازی به عنوان یک نظریه را توضیح دهیم. معمولا یک بازی بر حسب بازیکن ها، قواعد بازی، نتایج و بهرهمندی های بازیکن ها توصیف می شود. برای این منظور باید این چهار عنصر اصلی بازی را توضیح دهیم:

۱- بازیکن ها: بازیکن ها همان عوامل اقتصادی رقیب هستند که در محیط با وابستگی متقابل با هم رقابت می کنند. بازیکن کی تواند یک فرد یا یک سازمان باشد، زیرا هر دو می توانند تصمیم ساز باشند.

۲- قواعد بازی: هر بازیکن دارای فرصت ها و منابعی است. قواعد بازی، نحوه استفاده از فرصت ها و منابع و نیز ضوابط و محدودیت های حاکم بر بازی را توصیف می کند.

۳- نتایح بازی: برای هر مجموعه از اقدامات ممکن هر بازیکن یا عامل اقتصادی، بازدهی و نتایجی وجود داردو اساسا استرتژی ها و تصمیمات با این نتایج ارزیابی می شوند. مثلا برای بنگاه هایی که در شرایط انحصار چند جانبه قیمت تعیین می کنند، نتایج سود است ولی برای برنده یک مزایده ی کالا نتیجه مازاد مصرف کننده است.

۴- بهرهمندی بازیکن ها: عوامل اقتصادی رقیب بسته به درجه ریسک گریزی که دارند نتایج بازی را بر اساس تابع مطلوبیت خود ارزش گذاری می کنند. بهرهمندی بازیکن ها از قرار دادن نتایج در توابع مطلوبیت آنها به دست می آید.

در چارجوب نظریه بازی، استراتژی هم یک مفهوم کلیدی و محوری است، استراتژی توصیف کاملی از تصمیماتی است که یک بازیکن تحت هر رخداد محتمل در اجرای بازی اتخاذ می کند. بطور کلی نتیجه هر بازی به استرانژی هایی که توسط هر بازیکن اتخاذ می شود بستگی دارد. استراتژی یا استراتژی هایی که توسط هر بازیکن اتخاذ می شود همان نقشه وی برای انجام بازی است. هدف کلیدی نظریه بازی هم تعیین استراتژی بهینه توسط بازیکنان است. مثلا یک استراتژی باری انحصارگر چند جانبه این است که تا وقتی رقبا قیمت را بالا نگه می دارند وی هم قیمتش را بالا نگه می دارد. وقتی آنها قیمت را پایین می آورند، او هم قیمتش را پایین می آورد. یا مثلا در یک مزایده یکی از بازیکن ها می گوید اولین پیشنهاد من یک میلیون تومان است و تا وقتی بازیکنی قیمت ۵ میلیون تومان پیشنهاد نداده در بازی باقی می مانم و پیشنهاد خود را تعدیل می کنم اما از آنجا به بعد از بازی خارج می شوم.

اساسا وقتی بازیکن اعتقاد دارد که رقبایش عقلایی عمل میکنند برای حداکثر کردن بهرهمندی خود از بازی ، باید موقع تصمیم گیری به طور دقیق رفتار آنها را در نظر بگیرد.

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید